Σύμφωνα με τον Θιβετιανό Βουδισμό και την παράδοση του Ντζόγκτσεν (Dzogchen), ο νους έχει δύο όψεις. Η πρώτη είναι ο συνηθισμένος, δυαδικός και διακριτικός νους, τον οποίο αποκαλούν «Σεμ» (Sem).
Ο «Σεμ» λειτουργεί μέσα στο χρόνο, συγκρίνει, κρίνει και προσκολλάται συνεχώς σε νοητικά σενάρια. Η ψυχολογία συνδέει αυτόν τον μηρυκασμό με το Δίκτυο Προεπιλεγμένης Λειτουργίας (DMN) του εγκεφάλου. Στην εμπειρία, μοιάζει με μόνιμο συναγερμό και χρόνια ένταση.
Η άλλη όψη είναι η Φύση του Νου (Ρίγκπα). Είναι η άφθαρτη, αμετάβλητη ουσία μας. Η κατάσταση της καθαρής, ολικής ανοιχτής επίγνωσης, όπου υπάρχει παρατήρηση-αντίληψη χωρίς παρατηρητή.
Όπως μια κρυστάλλινη σφαίρα παίρνει το χρώμα του υλικού πάνω στο οποίο τοποθετείται χωρίς η ίδια να αλλάζει, ή όπως ο καθρέφτης αντανακλά τα πάντα δίχως να ταυτίζεται, η Φύση του Νου αντανακλά την εμπειρία δίχως να αλλοιώνεται από αυτήν.
Στην εμπειρία, το νευρικό σύστημα περνά από τον κατακερματισμό της επιβίωσης σε βαθιά ενοποίηση. Μελέτες σε πολύ έμπειρους διαλογιστές έχουν καταγράψει χαρακτηριστική εγκεφαλική δραστηριότητα στην ανοιχτή επίγνωση· όμως μια μέτρηση δεν είναι η ίδια η κατάσταση.
Όμως, πώς περνάμε από τον «Σεμ» στη Φύση του Νου; Στο Dzogchen, η απάντηση δεν είναι η πίεση, ο έλεγχος ή η πνευματική φιλοδοξία, αλλά το «Tregchod» (Τρέγκτσοντ) που σημαίνει: Η απόλυτη λύση της έντασης. Η αβίαστη, φυσική χαλάρωση.
Η προσέγγιση των 4 Σταδίων δεν είναι tregchöd — το tregchöd προϋποθέτει την άμεση εισαγωγή από δάσκαλο. Δανείζεται όμως την αρχή του: η ένταση δεν πολεμιέται, αφήνεται να λυθεί.
Στάδιο 1 (Σώμα): Βγαίνουμε από τα σενάρια του «Σεμ» και μέσω της πίεσης της βαρύτητας επιστρέφουμε στο τώρα.
Στάδιο 2 (Αναπνοή): Η εσωτερική αφή της πνοής λύνει τη σωματική ένταση.
Στάδιο 3 (Προσοχή): Παρατηρούμε τη νοητική ένταση και της επιτρέπουμε να διαλυθεί.
Στάδιο 4 (Χώρος): Με τις εντάσεις λυμένες, η ανοιχτή επίγνωση αναδύεται από μόνη της.
Και εδώ κρύβεται ένα μεγάλο μυστικό για την αυτό-συμπόνια: Στην αρχή, το να προσπαθείς εσκεμμένα να νιώσεις καλοσύνη για τον εαυτό σου μοιάζει συχνά ανέφικτο ή «ψεύτικο».
Η καλοσύνη δεν είναι κάτι 'εξωτερικό' που πρέπει με το ζόρι να δώσουμε στον εαυτό μας. Όταν μέσω της λύσης της έντασης (Tregchod) αφαιρέσουμε την πίεση, την εσωτερική απόρριψη και τη βία της συνεχούς προσπάθειας, ο ίδιος μας ο εαυτός αναδύει απόλυτη καλοσύνη.
Η Φύση του Νου είναι η ίδια η πηγή της συμπόνιας. Δεν χρειάζεται να την αποκτήσουμε, αρκεί μόνο να αφήσουμε την ένταση να καταλαγιάσει ώστε να επιτρέψουμε στη φύση μας να λάμψει.